สาระน่ารู้
ผู้สูงอายุ ถ่ายเหลวสีเขียว อันตรายไหม และสัญญาณเตือนแบบไหนที่ควรรีบไปพบแพทย์
ก.ค.
เมื่อเราเห็นผู้สูงอายุ ถ่ายเหลวสีเขียว ผู้ดูแลหลายคนอาจกังวลว่าเป็นสัญญาณของโรคร้ายแรงหรือการติดเชื้อในลำไส้หรือไม่ ความจริงแล้วอุจจาระสีเขียวเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่อาหารที่เพิ่งรับประทาน ยาและอาหารเสริม ไปจนถึงอาการท้องเสียที่ทำให้อาหารเคลื่อนผ่านลำไส้เร็วเกินไป
ดังนั้น สีเขียวเพียงอย่างเดียวยังไม่สามารถบอกได้ว่าอันตรายหรือไม่ สิ่งสำคัญคือต้องดูร่วมกับจำนวนครั้งที่ถ่าย ลักษณะอุจจาระ อาการปวดท้อง ไข้ อาเจียน รวมถึงสัญญาณขาดน้ำ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่อาจมีโรคประจำตัวและร่างกายฟื้นตัวได้ช้ากว่าวัยทั่วไป
ผู้สูงอายุถ่ายเหลวสีเขียว เกิดจากอะไร?
อุจจาระมีสีน้ำตาลเกิดจากกระบวนการเปลี่ยนแปลงของน้ำดีระหว่างเดินทางผ่านระบบทางเดินอาหาร แต่หากลำไส้บีบตัวเร็วจากอาการท้องเสีย น้ำดีอาจยังเปลี่ยนสีไม่สมบูรณ์ จึงทำให้เห็นเป็น อุจจาระสีเขียวเหลว หรือมีสีเขียวปนน้ำตาลได้
สาเหตุ ถ่ายเหลวสีเขียว ที่มักจะพบได้
- รับประทานอาหารสีเขียวหรืออาหารแต่งสี ผักใบเขียว สาหร่าย เครื่องดื่มสีเขียว ขนม หรืออาหารที่มีสีผสมอาหาร อาจทำให้อุจจาระเปลี่ยนสีชั่วคราว หากไม่มีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย สีมักกลับมาเป็นปกติหลังอาหารเหล่านั้นถูกขับออกจากร่างกาย
- รับประทานธาตุเหล็กหรือยาบางชนิด อาหารเสริมธาตุเหล็กอาจทำให้อุจจาระมีสีเขียวเข้มหรือดำคล้ำได้ ยาบางชนิดรวมถึงยาปฏิชีวนะอาจเปลี่ยนสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ จนส่งผลต่อสีและลักษณะของอุจจาระ
- อาหารเคลื่อนผ่านลำไส้เร็วเกินไป เมื่อท้องเสีย ลำไส้อาจขับอาหารออกเร็วกว่าปกติ น้ำดีจึงยังคงมีสีเขียว ทำให้เกิดอาการ อึเหลวสีเขียว หรือถ่ายออกมาเป็นน้ำสีเขียวได้ โดยไม่ได้หมายความว่าเป็นการติดเชื้อทุกกรณี
- การติดเชื้อหรืออาหารเป็นพิษ หากท้องเสียจากเชื้อไวรัส แบคทีเรีย หรือปรสิต อาหารอาจเคลื่อนผ่านลำไส้รวดเร็วและกลายเป็นสีเขียวได้ มักมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น ปวดบิด ไข้ คลื่นไส้ อาเจียน หรือถ่ายหลายครั้งกว่าปกติ สีเขียวจึงไม่ใช่ตัววินิจฉัย แต่เป็นหนึ่งในข้อมูลที่ควรใช้สังเกตร่วมกับอาการอื่น
ผู้ดูแลที่ต้องการดูสาเหตุของอาการท้องเสียในผู้สูงวัยเพิ่มเติม สามารถอ่านเรื่อง ผู้สูงอายุถ่ายเหลวบ่อย พร้อมวิธีดูแลอย่างเหมาะสม เพื่อประเมินอาการในภาพรวมได้
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบเทป
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบกางเกง
แผ่นรองซับผู้ใหญ่
อุจจาระสีเขียวขี้ม้าเหลว หรือสีเขียวเข้ม ต่างกันอย่างไร?
คำว่า อุจจาระสีเขียวขี้ม้าเหลว หรือ ถ่ายเหลวสีเขียวเข้ม เป็นคำอธิบายสีที่แต่ละคนอาจมองแตกต่างกันไป จึงไม่ควรใช้สีเป็นตัววัดเพียงอย่างเดียว หากต้องการสรุปว่าเกิดจากโรคอะไรควรสังเกตจากหลายๆอย่าง
สีของอุจจาระช่วยให้ผู้ดูแลสังเกตความเปลี่ยนแปลงได้ แต่ควรพิจารณาร่วมกับจำนวนครั้งที่ถ่าย อาการปวดท้อง ไข้ อาเจียน และภาวะขาดน้ำด้วย
| ลักษณะที่พบ | สาเหตุที่อาจเกี่ยวข้อง | สิ่งที่ควรสังเกตเพิ่มเติม |
|---|---|---|
| เขียวอ่อนหรือเขียวสด | ผักใบเขียว อาหาร เครื่องดื่ม หรือขนมที่มีสีผสมอาหาร | มีอาการปวดท้อง ถ่ายถี่ ไข้ หรืออ่อนเพลียร่วมด้วยหรือไม่ |
| เขียวเข้มหรือเขียวขี้ม้า | ธาตุเหล็ก อาหารบางชนิด หรือน้ำดีที่ยังเปลี่ยนสีไม่สมบูรณ์ | เพิ่งเริ่มรับประทานยา วิตามิน หรืออาหารเสริมชนิดใดหรือไม่ |
| เขียวปนน้ำตาลและเหลว | อาหารเคลื่อนผ่านลำไส้เร็วจากอาการท้องเสีย | จำนวนครั้งที่ถ่าย อาการปวดท้อง ไข้ อาเจียน ปัสสาวะน้อย หรือปากแห้ง |
| เขียวคล้ำจนเกือบดำ | อาหาร ยา ธาตุเหล็ก หรืออาจมองคล้ายอุจจาระดำผิดปกติ | หากอุจจาระดำเหนียว มีเลือดปน หรือมีกลิ่นผิดปกติ ควรไปพบแพทย์ |
ถ่ายเหลวสีเขียวปวดท้อง แบบไหนควรรีบไปพบแพทย์?
กรณี ถ่ายเหลวสีเขียวปวดท้อง ไม่ได้อันตรายเท่ากันทั้งหมด อาการปวดบิดเล็กน้อยก่อนถ่ายอาจเกิดขึ้นได้ในช่วงท้องเสีย แต่หากปวดรุนแรง ปวดต่อเนื่อง หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย ไม่ควรรอดูอาการเองนานเกินไป
ควรพาผู้สูงอายุไปพบแพทย์เมื่อมีอาการต่อไปนี้
- ปวดท้องรุนแรง ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ ท้องแข็งหรือท้องบวม
- มีไข้สูง หนาวสั่น หรืออ่อนเพลียผิดปกติ
- อาเจียนบ่อย จิบน้ำแล้วอาเจียน หรือไม่สามารถดื่มน้ำได้
- มีเลือด มูกเลือด หนอง หรืออุจจาระดำเหนียว
- ถ่ายเหลวหลายครั้งและอาการไม่ดีขึ้น
- ปากแห้งมาก กระหายน้ำ ปัสสาวะน้อยหรือสีเข้ม
- เวียนศีรษะ หน้ามืด เดินไม่มั่นคง
- ซึม สับสน ตอบสนองช้าหรือพฤติกรรมเปลี่ยนไป
อาการปากแห้ง ปัสสาวะน้อย อ่อนเพลีย เวียนศีรษะ และสีปัสสาวะไม่ปกติ มีสีเข้ม อาจเป็นสัญญาณของภาวะขาดน้ำ ซึ่งเป็นภาวะแทรกซ้อนสำคัญของอาการท้องเสีย ผู้สูงอายุเป็นกลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะมีความเสี่ยงต่อการขาดน้ำมากขึ้น
สำหรับผู้สูงอายุที่มีโรคไต โรคหัวใจ เบาหวาน ภูมิคุ้มกันต่ำ หรือรับประทานยาหลายชนิด ควรปรึกษาแพทย์เร็วขึ้น แม้อาการยังดูไม่รุนแรง เพราะปริมาณน้ำและเกลือแร่ที่เหมาะสมอาจแตกต่างจากคนทั่วไป
ผู้สูงอายุถ่ายเหลวเป็นสีเขียว ควรดูแลเบื้องต้นอย่างไร?
หากผู้สูงอายุยังรู้สึกตัวดี ไม่มีอาการปวดท้องรุนแรง ไม่มีเลือดปน และยังสามารถดื่มน้ำได้ ผู้ดูแลสามารถเริ่มดูแลพร้อมเฝ้าสังเกตอาการอย่างใกล้ชิดได้ดังนี้
1. ให้จิบน้ำทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง
ไม่ควรให้ดื่มครั้งละมาก ๆ หากมีอาการคลื่นไส้ เพราะอาจกระตุ้นให้อาเจียน ควรใช้วิธีจิบน้ำเป็นระยะและดูว่าผู้สูงอายุยังปัสสาวะได้ตามปกติหรือไม่
สารละลายเกลือแร่สำหรับอาการท้องเสียอาจช่วยทดแทนน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไป แต่ควรผสมตามฉลากเท่านั้น ผู้สูงอายุที่เป็นโรคไต โรคหัวใจ เบาหวาน หรือมีข้อจำกัดเรื่องน้ำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน
2. เลือกอาหารที่รับประทานง่าย
ให้รับประทานครั้งละน้อยตามความอยากอาหาร หลีกเลี่ยงอาหารมันจัด รสจัด แอลกอฮอล์ และอาหารที่ไม่มั่นใจเรื่องความสะอาด ไม่จำเป็นต้องบังคับให้รับประทานครั้งละมาก แต่ต้องให้ความสำคัญกับการได้รับน้ำอย่างเพียงพอ
3. จดข้อมูลอาการไว้
ข้อมูลที่ควรบันทึก ได้แก่
เริ่มถ่ายผิดปกติตั้งแต่เมื่อใด
ถ่ายทั้งหมดกี่ครั้ง
มีอาการปวดท้อง ไข้หรืออาเจียนหรือไม่
สีและลักษณะอุจจาระเปลี่ยนอย่างไร
รับประทานอาหาร ยา หรืออาหารเสริมอะไรไปบ้าง
ปริมาณและสีของปัสสาวะลดลงหรือไม่
ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้แพทย์ประเมินสาเหตุของ ท้องเสียถ่ายเหลวเป็นสีเขียว ได้ง่ายกว่าการแจ้งเพียงว่าอุจจาระมีสีเขียว
4. ไม่ซื้อยาหยุดถ่ายหรือยาปฏิชีวนะให้รับประทานเอง
ยาหยุดถ่ายไม่ได้เหมาะกับทุกสาเหตุ โดยเฉพาะกรณีที่มีไข้ เลือดปน หรือสงสัยการติดเชื้อ ส่วนยาปฏิชีวนะต้องเลือกให้ตรงกับสาเหตุและอาจมีผลต่อยาเดิมที่ผู้สูงอายุรับประทานอยู่ จึงควรให้แพทย์หรือเภสัชกรเป็นผู้ประเมิน
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับผู้สูงอายุถ่ายเหลวสีเขียว
1. ผู้สูงอายุถ่ายเหลวสีเขียว อันตรายไหม?
ไม่อันตรายเสมอไป อาจเกิดจากอาหาร ยา ธาตุเหล็ก หรือการที่ลำไส้ขับถ่ายเร็ว แต่ควรดูอาการไข้ ปวดท้อง และอ่อนเพลียร่วมด้วย
2. อุจจาระสีเขียวขี้ม้าเหลว เกิดจากอะไร?
อาจเกิดจากผักใบเขียว อาหารแต่งสี ธาตุเหล็ก ยาบางชนิด หรืออาการท้องเสียที่ทำให้น้ำดียังเปลี่ยนสีไม่สมบูรณ์
3. ถ่ายเหลวสีเขียวปวดท้อง ควรไปพบแพทย์ไหม?
ควรพบแพทย์หากปวดท้องมาก มีไข้ อาเจียน ถ่ายมีเลือด ซึม หรือดื่มน้ำไม่ได้ โดยเฉพาะเมื่อเกิดกับผู้สูงอายุ
4. ผู้สูงอายุถ่ายเหลวสีเขียว ควรให้กินอะไร?
ให้จิบน้ำบ่อย ๆ และเลือกอาหารรสอ่อนที่ย่อยง่าย ควรหลีกเลี่ยงอาหารมัน อาหารรสจัด และอาหารที่ไม่สะอาด
5. ถ่ายเหลวสีเขียวกี่วันถึงควรกังวล?
หากอาการไม่ดีขึ้น ถ่ายถี่ขึ้น ปัสสาวะน้อย ปากแห้ง หรือเวียนศีรษะ ไม่ควรรอดูตามจำนวนวัน ควรปรึกษาแพทย์
6. ผู้สูงอายุท้องเสีย ใส่ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ได้ไหม?
ใส่ได้เพื่อช่วยรองรับการขับถ่าย แต่ควรเปลี่ยนทันทีหลังถ่าย ทำความสะอาดผิว และซับให้แห้งเพื่อลดการระคายเคือง
ดูแลความสะอาดหลังถ่ายเหลว พร้อมเลือกผลิตภัณฑ์ AGEWell ให้เหมาะกับผู้สูงอายุ
เมื่อผู้สูงอายุถ่ายเหลว การทำความสะอาดควรทำทันที ไม่ควรปล่อยให้อุจจาระหรือความชื้นสัมผัสผิวนาน เพราะอาจทำให้ผิวหนังบริเวณก้น ขาหนีบ และรอบทวารหนักเกิดการระคายเคืองได้
ควรเช็ดทำความสะอาดอย่างเบามือ หลีกเลี่ยงการถูแรง ซับผิวให้แห้ง และสังเกตว่ามีรอยแดง ผื่น แผลถลอก หรือผิวลอกหรือไม่ ผู้ดูแลสามารถศึกษาเพิ่มเติมเรื่อง ผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่และวิธีดูแลผิว เพื่อช่วยลดปัญหาความอับชื้นและการระคายเคือง
สำหรับผู้สูงอายุที่เข้าห้องน้ำไม่ทันหรือช่วยเหลือตัวเองได้น้อย สามารถเลือกผลิตภัณฑ์ตามลักษณะการเคลื่อนไหวได้ดังนี้
- ผู้สูงอายุที่ยังลุก ยืน และเดินได้ เหมาะกับผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบกางเกง เพราะสวมและถอดคล้ายกางเกงชั้นใน
- ผู้ป่วยติดเตียงหรือเปลี่ยนในท่านอน เหมาะกับผ้าอ้อมแบบเทปกาว ซึ่งกางออกและปรับความกระชับด้านข้างได้สะดวกกว่า
- ผู้ที่ถ่ายเหลวบ่อยหรือเสี่ยงเปื้อนที่นอน อาจใช้แผ่นรองซับปูบนเตียงหรือเก้าอี้ เพื่อช่วยจัดการความสะอาดและลดภาระในการเปลี่ยนผ้าปู
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่มีหน้าที่ช่วยรองรับการขับถ่ายและดูแลสุขอนามัย ไม่ได้ใช้รักษาสาเหตุของอาการท้องเสีย เมื่อผู้สูงอายุถ่ายอุจจาระแล้วควรเปลี่ยนทันที พร้อมทำความสะอาดและตรวจสภาพผิวทุกครั้ง สามารถอ่านแนวทางเพิ่มเติมได้ที่ ผ้าอ้อมผู้ใหญ่รองรับอุจจาระได้ไหม และ วิธีเปลี่ยนแพมเพิสผู้ใหญ่อย่างถูกต้อง
AGEWell มีทั้ง ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบกางเกงและแบบเทปกาว รวมถึง แผ่นรองซับผู้ใหญ่ เพื่อให้ผู้ดูแลเลือกใช้ตามความสามารถในการเคลื่อนไหวและลักษณะการดูแลของผู้สูงอายุ
บริษัท เอจเวลล์ ลิฟวิ่ง จำกัด (ประเทศไทย)
AGEWELL LIVING (THAILAND)
AGEwell thailand (เอจเวลล์ ประเทศไทย)
ผู้เชี่ยวชาญด้าน ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ ที่ออกแบบเพื่อความสบายและการดูแลผู้สูงวัยอย่างมั่นใจ
98/31 ซอย 01 กาญจนาภิเษก 11/5 แขวงคันนายาว เขตคันนายาว กรุงเทพมหานคร
