สาระน่ารู้
ปัสสาวะแสบ ขัด บ่อย อย่าปล่อยผ่าน ปัญหากระเพาะปัสสาวะอักเสบที่หลายคนไม่ควรมองข้าม
ต.ค.
ปัญหา ปัสสาวะแสบ ปวดขัด เข้าห้องน้ำบ่อยแต่ปัสสาวะออกครั้งละไม่มาก หากเจออาการพวกนี้อาจจะมองว่าเป็นเรื่องเล็กแล้วเดี๋ยวมันก็หายเอง แต่จริง ๆ แล้วเป็นอาการที่สามารถพบได้บ่อยใน กระเพาะปัสสาวะอักเสบ โดยเฉพาะเมื่อเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย หากปล่อยไว้นานโดยไม่ได้รับการดูแลที่เหมาะสม เชื้ออาจลุกลามขึ้นไปยังไตและทำให้อาการรุนแรงขึ้นได้ ดังนั้นหากเริ่มรู้สึกว่าการปัสสาวะเปลี่ยนไปจากเดิม ไม่ควรทนหรือแก้ปัญหาด้วยการดื่มน้ำน้อยลงเพียงเพราะไม่อยากเข้าห้องน้ำบ่อย
กระเพาะปัสสาวะอักเสบคืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร?
กระเพาะปัสสาวะอักเสบ (Cystitis) คือภาวะที่เยื่อบุภายในกระเพาะปัสสาวะเกิดการอักเสบ สาเหตุที่พบได้บ่อยคือการติดเชื้อแบคทีเรียในระบบทางเดินปัสสาวะ หรือที่หลายคนคุ้นกับคำว่า UTI เชื้อสามารถเข้าสู่ท่อปัสสาวะและเคลื่อนขึ้นไปยังกระเพาะปัสสาวะจนเกิดการติดเชื้อได้ โดยเฉพาะในผู้หญิงซึ่งมีท่อปัสสาวะสั้นกว่าผู้ชาย จึงมีโอกาสที่แบคทีเรียจะเดินทางเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะได้ง่ายกว่า
อย่างไรก็ตาม กระเพาะปัสสาวะอักเสบไม่ได้เกิดจากเชื้อแบคทีเรียเสมอไป บางครั้งก็เป็นเพราะการระคายเคืองจากยา การฉายรังสี การใช้สายสวนปัสสาวะเป็นเวลานาน หรือภาวะอื่นๆที่ส่งผลต่อกระเพาะปัสสาวะ ดังนั้นหากมีอาการเกิดซ้ำบ่อย หรือรักษาแล้วกลับมาเป็นอีก ไม่ควรด่วนสรุปว่าเป็นการติดเชื้อแบคทีเรีย ควรให้แพทย์ตรวจสอบหาสาเหตุที่แท้จริง
ปัสสาวะแสบ ขัด บ่อย แบบไหนที่อาจเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบ?
อาการของกระเพาะปัสสาวะอักเสบ มักเริ่มจากความผิดปกติขณะปัสสาวะ บางคนรู้สึกแสบหรือเจ็บ บางคนปวดปัสสาวะบ่อยมากแต่พอเข้าห้องน้ำกลับออกเพียงเล็กน้อย จนทำให้ต้องเดินเข้าห้องน้ำตลอดทั้งวันและรบกวนการนอนในตอนกลางคืน หากมีอาการลักษณะนี้ร่วมกันหลายข้อ ควรเริ่มสังเกตตัวเองให้มากขึ้น
อาการที่พบได้
- ปัสสาวะแสบหรือเจ็บขณะปัสสาวะ
- ปวดปัสสาวะบ่อยกว่าปกติ แต่ปัสสาวะออกทีละน้อย
- รู้สึกปวดปัสสาวะกะทันหันและรอไม่ไหว
- ปวดหรือรู้สึกหน่วงบริเวณท้องน้อย
- ปัสสาวะขุ่น มีกลิ่นเปลี่ยนไป หรือมีเลือดปน
- บางรายอาจรู้สึกอ่อนเพลียหรือไม่สบายตัวร่วมด้วย
แต่การที่มีปัญหา ปัสสาวะบ่อย ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบเสมอไป เพราะยังเกิดจากสาเหตุอื่นได้อีก เช่น เบาหวาน ต่อมลูกหมากโต ยาบางชนิด หรือการเปลี่ยนแปลงของระบบทางเดินปัสสาวะตามวัย หากมีอาการฉี่บ่อยแต่ไม่แสบหรือเจ็บ
ทำไมบางคนถึงเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบซ้ำบ่อย?
บางคนรักษาหายแล้วแต่ไม่นานก็กลับมาเป็นอีก มีอาการกลับมา ปัญหานี้ไม่ได้เกิดจากความสะอาดเพียงอย่างเดียว เพราะมันก็มีหลายปัจจัยที่เพิ่มโอกาสเกิดการติดเชื้อได้ เช่น การถ่ายปัสสาวะออกไม่หมด การใช้สายสวนปัสสาวะ การเปลี่ยนแปลงของร่างกายหลังวัยหมดประจำเดือน รวมถึงโรคหรือภาวะบางอย่างที่ทำให้ระบบทางเดินปัสสาวะทำงานได้ไม่เต็มที่
พฤติกรรมในชีวิตประจำวันก็มีส่วน เช่น ชอบกลั้นปัสสาวะเป็นเวลานาน หรือดื่มน้ำไม่เพียงพอจนปัสสาวะน้อยและเข้มข้น สำหรับผู้สูงอายุที่เดินเข้าห้องน้ำลำบาก ปัญหานี้ยิ่งพบได้ง่าย เพราะบางคนเลือกดื่มน้ำน้อยลงเพื่อจะได้ไม่ต้องลุกเข้าห้องน้ำบ่อย ซึ่งไม่ใช่วิธีแก้ที่เหมาะสม โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัวควรปรึกษาแพทย์ว่าปริมาณน้ำที่เหมาะสมกับตนเองควรอยู่ที่เท่าไร
เป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบ ควรดูแลตัวเองอย่างไร?
หากเริ่มมีอาการ สิ่งสำคัญคืออย่าซื้อยาปฏิชีวนะมากินเองแบบเดาสาเหตุ เพราะไม่ใช่กระเพาะปัสสาวะอักเสบทุกกรณีที่เกิดจากแบคทีเรีย และการเลือกยารวมถึงระยะเวลาที่ใช้ต้องพิจารณาจากสุขภาพของแต่ละคน ในกรณีที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย แพทย์อาจใช้ยาปฏิชีวนะในการรักษาและควรรับประทานตามคำสั่งให้ครบ แม้อาการจะเริ่มดีขึ้นแล้วก็ตาม
ระหว่างมีอาการควรพักผ่อนให้เพียงพอ ดื่มน้ำให้เหมาะกับสภาพร่างกาย และไม่กลั้นปัสสาวะ หากกาแฟ เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ หรือน้ำผลไม้บางชนิดทำให้รู้สึกระคายกระเพาะปัสสาวะมากขึ้น อาจลดหรืองดชั่วคราวได้ NHS แนะนำเช่นกันว่าการพักผ่อนและดื่มน้ำให้เพียงพอเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลตัวเองระหว่างมีอาการ UTI แต่ไม่ควรใช้เครื่องดื่มหรือผลิตภัณฑ์เสริมต่าง ๆ แทนการรักษาเมื่อมีการติดเชื้อจริง
อาการแบบไหนไม่ควรรอดูเอง ควรไปพบแพทย์?
ถ้ามีเพียงอาการปัสสาวะแสบหรือขัดเล็กน้อย หลายคนอาจคิดว่าจะรอดูอาการก่อน แต่ถ้าเริ่มมี ไข้สูง หนาวสั่น ปวดหลังหรือปวดบริเวณสีข้าง คลื่นไส้ อาเจียน หรืออ่อนเพลียมากผิดปกติ ควรไปพบแพทย์ เพราะอาจเป็นสัญญาณว่าเชื้อไม่ได้อยู่เฉพาะในกระเพาะปัสสาวะและอาจลุกลามขึ้นไปถึงไตแล้ว
ผู้สูงอายุควรระวังมากขึ้น เพราะอาการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะบางครั้งอาจไม่ชัดเหมือนคนวัยอื่น โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่เปราะบางหรือมีภาวะสมองเสื่อม อาจมีพฤติกรรมเปลี่ยน สับสนมากขึ้น หนาวสั่น หรือมีปัสสาวะเล็ดมากกว่าเดิม หากคนในบ้านสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงลักษณะนี้ร่วมกับอาการผิดปกติของการขับถ่าย ควรให้บุคลากรทางการแพทย์ประเมิน ไม่ควรสรุปว่าเป็นเพียงอาการตามวัย
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบเทป
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบกางเกง
แผ่นรองซับผู้ใหญ่
ผู้สูงอายุเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบ ใช้แพมเพิสได้ไหม?
ใช้ได้หากผู้สูงอายุมีปัญหาปัสสาวะเล็ด เข้าห้องน้ำไม่ทัน หรือเดินเข้าห้องน้ำไม่สะดวก แต่ต้องเข้าใจก่อนว่า แพมเพิสไม่ได้รักษากระเพาะปัสสาวะอักเสบ หน้าที่ของผลิตภัณฑ์คือช่วยรองรับการขับถ่ายและทำให้ใช้ชีวิตหรือดูแลได้สะดวกขึ้นเท่านั้น หากมีการติดเชื้อก็ยังต้องได้รับการประเมินและรักษาตามสาเหตุ
สิ่งสำคัญสำหรับคนที่จำเป็นต้องใช้คืออย่าปล่อยให้ผิวสัมผัสความเปียกชื้นหรือสิ่งขับถ่ายนานเกินไป เมื่อผ้าอ้อมเปียกมากหรือมีอุจจาระควรเปลี่ยนและทำความสะอาดผิวให้เรียบร้อย โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่ต้องมีผู้ดูแลช่วยเปลี่ยน หากยังเดินและเปลี่ยนด้วยตัวเองได้ แบบกางเกงมักใช้งานสะดวกกว่า ส่วนผู้ที่ต้องเปลี่ยนขณะนอนอาจเหมาะกับแบบเทปกาวมากกว่า สามารถเปรียบเทียบรายละเอียดได้ใน แพมเพิสผู้ใหญ่แบบเทปกับแบบกางเกง ต่างกันอย่างไร ซึ่งช่วยให้เลือกตามระดับการเคลื่อนไหวของผู้ใช้ได้เหมาะกว่าเลือกจากอายุเพียงอย่างเดียว
และถ้ามีปัญหาปัสสาวะเล็ดหรือเข้าห้องน้ำไม่ทันต่อเนื่อง อย่าใช้แพมเพิสเป็นเหตุผลให้หยุดหาสาเหตุ เพราะภาวะเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับโรคหรือการเปลี่ยนแปลงของระบบทางเดินปัสสาวะ หากต้องใช้เป็นประจำ สามารถดูว่า ผู้ป่วยแบบไหนเหมาะกับการใส่แพมเพิสผู้ใหญ่ เพื่อเลือกวิธีดูแลให้เหมาะกับการใช้ชีวิตของแต่ละคนได้มากขึ้น
ดูแลให้ถูกตั้งแต่เริ่มมีอาการ และเลือกตัวช่วยให้เหมาะกับการใช้ชีวิต
กระเพาะปัสสาวะอักเสบอาจเริ่มจากอาการที่ดูไม่รุนแรง เช่น ปัสสาวะแสบ ขัด หรือเข้าห้องน้ำบ่อย แต่ถ้าอาการไม่ดีขึ้น มีไข้ ปวดเอว ปัสสาวะเป็นเลือด หรือเริ่มอ่อนเพลียผิดปกติ ควรไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุและรับการรักษาให้เหมาะสม โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่อาการอาจไม่ชัดเหมือนคนทั่วไป การสังเกตพฤติกรรมและการขับถ่ายที่เปลี่ยนไปจึงสำคัญมาก
สำหรับผู้สูงอายุที่มีปัสสาวะเล็ด เข้าห้องน้ำไม่ทัน หรือเดินเข้าห้องน้ำไม่สะดวก ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ AGEWell สามารถช่วยให้จัดการการขับถ่ายในแต่ละวันได้สะดวกขึ้น โดยควรเลือกให้เหมาะกับระดับการเคลื่อนไหวของผู้ใช้ เช่น แบบกางเกงสำหรับผู้ที่ยังเดินและเปลี่ยนเองได้ หรือแบบเทปกาวสำหรับผู้ที่ต้องมีคนช่วยเปลี่ยนขณะนอน พร้อมเปลี่ยนเมื่อเปียกหรือมีสิ่งขับถ่าย ไม่ปล่อยให้ผิวอับชื้นนานเกินไป สามารถดูรายละเอียด ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ AGEWell และเลือกแบบที่เหมาะกับการใช้งานของแต่ละคนได้จากหน้าแรก
สิ่งสำคัญคืออย่าใช้ผ้าอ้อมแทนการหาสาเหตุของอาการ เพราะผลิตภัณฑ์ช่วยเรื่องความสะดวกและความมั่นใจในการใช้ชีวิต แต่ไม่ได้รักษากระเพาะปัสสาวะอักเสบ การดูแลที่ดีจึงควรทำทั้งสองอย่างควบคู่กัน คือ รักษาตามสาเหตุ และเลือกตัวช่วยที่เหมาะกับชีวิตประจำวัน
บริษัท เอจเวลล์ ลิฟวิ่ง จำกัด (ประเทศไทย)
AGEWELL LIVING (THAILAND)
AGEwell thailand (เอจเวลล์ ประเทศไทย)
ผู้เชี่ยวชาญด้าน ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ ที่ออกแบบเพื่อความสบายและการดูแลผู้สูงวัยอย่างมั่นใจ
98/31 ซอย 01 กาญจนาภิเษก 11/5 แขวงคันนายาว เขตคันนายาว กรุงเทพมหานคร
