สาระน่ารู้
ปัสสาวะเป็นเลือดเกิดจากอะไร อันตรายแค่ไหน และควรทำอย่างไร
ก.พ.
อาการ ปัสสาวะเป็นเลือด เป็นสิ่งที่ทำให้หลายคนกังวล โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่มักมีโรคประจำตัวหรือภาวะสุขภาพอื่นร่วมด้วย บางกรณีอาจเห็นเลือดปนในปัสสาวะอย่างชัดเจน แต่บางกรณีอาจไม่สามารถสังเกตได้ด้วยตาเปล่า และพบจากการตรวจปัสสาวะเท่านั้น
บทความนี้จะอธิบายว่า ปัสสาวะเป็นเลือดคืออะไร เกิดจากสาเหตุใดได้บ้าง อันตรายหรือไม่ และควรดูแลหรือเข้ารับการตรวจเมื่อใด เพื่อให้ผู้สูงอายุและผู้ดูแลเข้าใจและรับมือได้อย่างเหมาะสม
ปัสสาวะเป็นเลือดคืออะไร
ภาวะเลือดปนในปัสสาวะหรือ ปัสสาวะเป็นเลือด คือ การพบเม็ดเลือดแดงในปัสสาวะ ซึ่งอาจแบ่งได้เป็นสองลักษณะ คือ กรณีที่สามารถมองเห็นสีปัสสาวะเปลี่ยนเป็นสีชมพู แดง หรือคล้ายสีโคล่า และกรณีที่ไม่เห็นความเปลี่ยนแปลงด้วยตาเปล่า แต่ตรวจพบจากการตรวจปัสสาวะ
**ไม่ว่ากรณีใด ภาวะนี้ถือเป็นสัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบเทป
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบกางเกง
แผ่นรองซับผู้ใหญ่
สาเหตุและโรคที่ทำให้ปัสสาวะเป็นเลือด
การที่คนเราปัสสาวะเป็นเลือดได้นั้น มักจะมาได้จากหลายสาเหตุ อาจจะมีตั้งแต่ภาวะที่ยังไม่รุนแรงมาก ไปจนถึงขั้นที่เป็นโรคที่ต้องคอยได้รับการดูแลอย่างจริงจัง ซึ่งการตรวจหาสาเหตุ หรือต้นตอถือเป็นสิ่งสำคัญ
- การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ การติดเชื้อในกระเพาะปัสสาวะหรือทางเดินปัสสาวะเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยๆ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ อาจมีอาการร่วมเข้ามาด้วย เช่น ปัสสาวะแสบ ติดขัด ปวดท้องน้อย หรือปัสสาวะขุ่น ทำให้มีเลือดปนออกมากับปัสสาวะจากการอักเสบของเยื่อบุทางเดินปัสสาวะ
- เป็นนิ่วในไตและทางเดินปัสสาวะ นิ่วสามารถทำให้เกิดการระคายเคืองหรือบาดเจ็บภายในทางเดินปัสสาวะ ส่งผลให้มีเลือดปนในปัสสาวะ บางรายอาจมีอาการปวดเอวหรือปวดท้องรุนแรงร่วมด้วย
- ความผิดปกติของไต โรคไตบางชนิด เช่น ไตอักเสบ หรือโรคไตเรื้อรัง อาจทำให้พบเลือดปนในปัสสาวะได้ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือมีอาการ เบาหวานปัสสาวะบ่อย ร่วมด้วย
- ความผิดปกติของกระเพาะปัสสาวะ การอักเสบหรือความผิดปกติของกระเพาะปัสสาวะ รวมถึงเนื้องอกหรือก้อนผิดปกติ อาจเป็นสาเหตุของปัสสาวะเป็นเลือด ซึ่งมักพบในผู้สูงอายุและควรได้รับการตรวจอย่างละเอียด
- ผลข้างเคียงจากการใช้ยา เช่น ยาละลายลิ่มเลือด หรือยาบางประเภทที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด ซึ่งอาจทำให้เลือดปนเข้าไปในปัสสาวะได้ โดยเฉพาะเมื่อใช้ต่อเนื่องมาเป็นเวลานาน
- การบาดเจ็บหรือการกระทบกระเทือน การกระแทกบริเวณหลังหรือช่องท้อง การสวนสายปัสสาวะ หรือการทำหัตถการทางการแพทย์บางอย่าง อาจทำให้เกิดเลือดปนในปัสสาวะชั่วคราว
ฉี่เป็นเลือด… อันตรายแค่ไหน? เรื่องใหญ่ที่ห้ามมองข้าม
เวลาเข้าห้องน้ำ ขณะทำธุระแล้วเจอ “ปัสสาวะมีสีแดงหรือมีเลือดปน” เชื่อว่าร้อยทั้งร้อยต้องมีตกใจกันบ้าง ความจริงแล้วระดับความรุนแรงของอาการนี้ขึ้นอยู่กับ ‘ต้นเหตุ’ เป็นหลัก บางคนอาจจะแค่ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะธรรมดาที่กินยาไม่กี่วันก็หาย แต่สำหรับบางคน (โดยเฉพาะผู้สูงอายุ) มันอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคร้ายแรงที่ต้องรีบรักษา
ข้อควรระวัง: อย่าเพิ่งชะล่าใจไปเองว่า “เลือดออกแค่นิดเดียว” หรือ “เป็นแค่ครั้งเดียวก็หายแล้ว” เพราะปริมาณเลือดไม่ได้บอกความรุนแรงของโรคครับ ทางที่ดีที่สุดคือไปพบแพทย์เพื่อตรวจเช็กให้ชัวร์จะดีก
การตรวจและวินิจฉัยเมื่อพบปัสสาวะเป็นเลือด
เมื่อพบอาการปัสสาวะเป็นเลือด แพทย์มักเริ่มจากการตรวจปัสสาวะเพื่อยืนยันการมีเลือดปน จากนั้นอาจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติม เช่น การตรวจเลือด การอัลตราซาวด์ หรือการตรวจภาพทางรังสี เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง
การตรวจอย่างเป็นระบบจะช่วยให้แพทย์สามารถแยกสาเหตุที่ไม่รุนแรงออกจากภาวะที่ต้องการการรักษาอย่างเร่งด่วน
การดูแลผู้สูงอายุที่มีอาการ ฉี่เป็นเลือด
ผู้สูงอายุเป็นกลุ่มที่ต้องดูแลใกล้ชิดเป็นพิเศษหากมีอาการนี้ สิ่งสำคัญที่ผู้ดูแลต้องรู้ มีดังนี้
- ห้ามซื้อยากินเองเด็ดขาด เพราะนอกจากจะกินยาไม่ตรงกับโรคแล้ว อาจยิ่งส่งผลเสียต่อไตอีกด้วย
- พาไปพบแพทย์โดยเร็ว หากพบว่าปัสสาวะเป็นเลือด ไม่ต้องรอให้อาการหนักขึ้น
- สังเกตและจดบันทึกอาการ ระหว่างนี้ให้ผู้สูงอายุดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ และคอยดูว่ามีอาการอื่นร่วมด้วยไหม เช่น มีไข้ หนาวสั่น ปวดท้อง หรือดูเพลียผิดปกติ
- สำหรับผู้สูงอายุที่กลั้นปัสสาวะไม่ได้ หรือต้องใช้ แพมเพิสผู้ใหญ่ เป็นประจำ ผู้ดูแลควรคอยสังเกตสีและคราบปัสสาวะบนผ้าอ้อม เพื่อช่วยให้พบความผิดปกติได้เร็วขึ้น
หากเป็นผู้สูงอายุที่นอนพักเป็นหลักหรือมีผู้ดูแลช่วยเปลี่ยนระหว่างวัน การเลือก ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบเทป อาจช่วยให้ดูแลได้สะดวกขึ้น และช่วยให้สังเกตความผิดปกติของปัสสาวะได้ง่ายกว่าเดิม ส่วนผู้สูงอายุที่ยังเดินเข้าห้องน้ำเองได้ แต่มีปัญหาปัสสาวะเล็ดหรือกลั้นไม่อยู่เป็นบางครั้ง อาจเลือกใช้ ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบกางเกง เพื่อช่วยเพิ่มความมั่นใจระหว่างวัน
เมื่อใดควรรีบพบแพทย์
หากพบปัสสาวะเป็นเลือดร่วมกับอาการปวดรุนแรง ไข้สูง อ่อนแรง หรือมีอาการซ้ำหลายครั้ง ควรรีบพบแพทย์ทันที โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว การตรวจและรักษาตั้งแต่ระยะแรกจะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว
ปัสสาวะเป็นเลือดคือสัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม
แม้ปัสสาวะเป็นเลือดอาจเกิดจากสาเหตุที่ไม่รุนแรงในบางกรณี แต่ก็อาจเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพที่สำคัญ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ การใส่ใจสังเกตความเปลี่ยนแปลงและเข้ารับการตรวจอย่างเหมาะสม จะช่วยให้สามารถดูแลสุขภาพได้อย่างปลอดภัย และช่วยให้ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นในระยะยาว
ปัสสาวะเป็นเลือดในผู้สูงอายุนั้นเราไม่ควรมองข้าม แม้จะเกิดขึ้นเพียงครั้งเดียวก็ควรรีบตรวจหาสาเหตุให้ชัดเจน โดยเฉพาะกับผู้ที่มีโรคประจำตัว หรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย สำหรับคนดูแล ควรหมั่นสังเกตสีของปัสสาวะและความเปลี่ยนแปลงระหว่างวัน หากผู้สูงอายุมีปัญหาการกลั้นปัสสาวะ AGEWell มีผลิตภัณฑ์ดูแลผู้สูงอายุที่ช่วยให้การดูแลเรื่องความสะอาด ความสบาย และความมั่นใจในชีวิตประจำวันทำได้ง่ายขึ้น
**หมายเหตุ บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลด้านสุขภาพเบื้องต้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญได้ หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์โดยตรง
บริษัท เอจเวลล์ ลิฟวิ่ง จำกัด (ประเทศไทย)
AGEWELL LIVING (THAILAND)
AGEwell thailand (เอจเวลล์ ประเทศไทย)
ผู้เชี่ยวชาญด้าน ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ ที่ออกแบบเพื่อความสบายและการดูแลผู้สูงวัยอย่างมั่นใจ
98/31 ซอย 01 กาญจนาภิเษก 11/5 แขวงคันนายาว เขตคันนายาว กรุงเทพมหานคร
