สาระน่ารู้
สัญญาณที่ไม่ควรชะล่าใจ! ถ่ายเหลวสีดำเกิดจากอาหาร ยา หรือเลือดออกในทางเดินอาหาร
ส.ค.
การถ่ายเหลวสีดำ หากใครเห็นอาจจะตกใจกันบ้าง เพราะสีของอุจจาระที่เปลี่ยนไปดูผิดปกติอย่างเห็นได้ชัด แต่สีดำไม่ได้หมายความว่าเราเลือดออก แต่อาจมาจาก อาหารบางชนิด ยาหรืออาหารเสริมบางประเภทที่ทำให้อุจจาระมีสีเข้มขึ้นได้เช่นกัน ขณะเดียวกัน หากอุจจาระดำสนิท เหนียวคล้ายยางมะตอย หรือรู้สึกมีอาการหน้ามืด อ่อนแรง อาเจียนเป็นเลือดร่วมด้วย ก็เป็นลักษณะที่ไม่ควรรอดูอาการเอง
สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่ดูเฉพาะ “สีดำ” แต่ต้องดู ลักษณะอุจจาระ อาการที่เกิดร่วมกัน และยา/อาหารที่รับประทานก่อนหน้า ไปพร้อมกัน เพื่อช่วยแยกว่าเป็นการเปลี่ยนสีชั่วคราวหรือเป็นสัญญาณที่ควรได้รับการตรวจ
ถ่ายเหลวสีดำเกิดจากอะไร? แยกให้ออกว่าเกี่ยวกับอาหาร ยา หรือเลือด
ถ้าอยู่ ๆ อุจจาระเปลี่ยนเป็นสีดำ สิ่งแรกที่ควรทำคือย้อนดูว่าในช่วงก่อนหน้านั้นกินอะไรหรือใช้ยาอะไรอยู่ เพราะมีหลายสาเหตุที่ทำให้สีเข้มขึ้นโดยไม่ใช่เลือดออก แต่ก็มีบางกรณีที่ต้องระวังมากเป็นพิเศษ
- อาหารบางชนิด – อาหารที่มีสีเข้มหรือสีดำมากอาจทำให้สีของอุจจาระเปลี่ยนไปชั่วคราว โดยเฉพาะเมื่อกินในปริมาณมาก
- ธาตุเหล็ก – อาหารเสริมหรือยาที่มีธาตุเหล็กสามารถทำให้อุจจาระมีสีดำหรือเขียวคล้ำได้
- ยาที่มีบิสมัทหรือถ่านกัมมันต์ – สามารถทำให้อุจจาระดำได้เช่นกัน จึงควรดูรายชื่อยาที่ใช้อยู่ก่อน
- เลือดออกในทางเดินอาหารส่วนบน – เลือดที่ผ่านกระบวนการย่อยสามารถทำให้อุจจาระเป็นสีดำ เหนียว หรือคล้ายยางมะตอย ซึ่งเรียกว่า Melena และเป็นภาวะที่ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์
ดังนั้น การ ถ่ายเหลวเป็นสีดำ เพียงครั้งเดียวหลังอาหารหรือยาบางชนิดอาจมีคำอธิบายได้ แต่หากไม่ทราบสาเหตุ สีดำผิดปกติชัดเจน หรือเกิดซ้ำ ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นเพราะอาหารเพียงอย่างเดียว
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบเทป
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบกางเกง
แผ่นรองซับผู้ใหญ่
ถ่ายอุจจาระสีดำเหลวแบบไหน อาจไม่ใช่แค่สีจากอาหาร?
สำหรับ สีดำ ของแต่ละคนอาจมีมุมมองหรือความหมายที่ไม่เหมือนกัน บางครั้งเป็นเพียงสีน้ำตาลเข้มหรือเขียวคล้ำ แต่บางลักษณะมีความแตกต่างที่ชัดเจนและควรให้ความสำคัญมากกว่า โดยเฉพาะ ถ่ายอุจจาระสีดำเหลว ที่มีลักษณะดำสนิท เหนียว หรือมีกลิ่นผิดปกติร่วมด้วย ลองแยกง่าย ๆ จากสิ่งที่สังเกตได้ดังนี้
| สิ่งที่สังเกต | อาจเกี่ยวข้องกับอะไร |
|---|---|
| สีเข้มขึ้นหลังเริ่มกินธาตุเหล็กหรือยาบางชนิด | อาจสัมพันธ์กับยา หรืออาหารเสริมที่ใช้อยู่ |
| สีเข้มหลังรับประทานอาหารสีเข้ม และไม่มีอาการอื่นร่วม | อาจสัมพันธ์กับอาหารที่รับประทานก่อนหน้า |
| ดำสนิท เหนียว หรือมีลักษณะคล้ายยางมะตอย | ควรระวังเลือดที่ผ่านการย่อยจากทางเดินอาหารส่วนบน |
| ถ่ายดำร่วมกับหน้ามืด อ่อนแรง ใจสั่น หรืออาเจียนเป็นเลือด | ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์โดยเร็ว |
หากต้องการแยกเพิ่มเติมระหว่างเลือดแดงสด เลือดคล้ำ และอุจจาระดำ สามารถดูเรื่อง ผู้สูงอายุถ่ายเป็นเลือด มีลักษณะแบบไหนบ้าง ซึ่ง AGEWell อธิบายลักษณะเลือดที่พบขณะขับถ่ายไว้เพิ่มเติม โดยหน้าเดิมระบุว่าอุจจาระดำผิดปกติอาจสัมพันธ์กับเลือดออกจากทางเดินอาหารส่วนบนได้
อุจจาระเหลวสีดำร่วมกับอาการอะไร ไม่ควรรอดูเอง?
การเห็น อุจจาระเหลวสีดำ เพียงอย่างเดียวอาจยังบอกสาเหตุไม่ได้ทั้งหมด แต่ถ้ามีอาการผิดปกติอื่นเกิดพร้อมกัน ความเร่งด่วนจะต่างออกไป โดยเฉพาะอาการที่อาจสัมพันธ์กับการเสียเลือดหรือภาวะทางเดินอาหารที่รุนแรง
อาการที่ไม่ควรมองข้าม
- หน้ามืด เวียนศีรษะ หรือรู้สึกจะเป็นลม โดยเฉพาะเวลาเปลี่ยนท่าหรือลุกขึ้น
- อ่อนเพลียมากผิดปกติ ใจเต้นเร็ว หรือซีดลง
- อาเจียนเป็นเลือด หรืออาเจียนลักษณะคล้ายกากกาแฟ
- ปวดท้องรุนแรงหรืออาการปวดเพิ่มขึ้น
- ถ่ายดำซ้ำหลายครั้งหรือมีปริมาณมาก
การที่อุจจาระสีดำออกมาคล้ายยางมะตอยเป็นหนึ่งในอาการที่พบได้จากเลือดออกในทางเดินอาหาร และหากมีอาการของการเสียเลือดร่วมด้วยควรได้รับการดูแลทางการแพทย์โดยเร็ว
ในกรณีที่ถ่ายเป็นน้ำบ่อยร่วมด้วย ผู้สูงอายุยังมีความเสี่ยงเรื่องการสูญเสียน้ำมากกว่าคนทั่วไป สามารถอ่านต่อเรื่อง ผู้สูงอายุถ่ายเหลวเป็นน้ำและอาการที่ควรระวัง เพื่อแยกเรื่องภาวะขาดน้ำออกจากสาเหตุของอุจาระสีดำ
ถ่ายเหลวเป็นสีดำ ก่อนพบแพทย์ควรสังเกตอะไรไว้บ้าง?
ถ้าต้องไปพบแพทย์ การจำเพียงว่า “ถ่ายดำ” อาจให้ข้อมูลไม่มากเท่ากับการสังเกตรายละเอียดไว้ตั้งแต่แรก ผู้ดูแลสามารถจดข้อมูลสั้น ๆ เพื่อช่วยอธิบายอาการได้ชัดขึ้น ลองจำ 5 เรื่องนี้ไว้
- เริ่มถ่ายสีดำตั้งแต่เมื่อไร และเกิดขึ้นกี่ครั้งแล้ว
- สีและลักษณะเป็นแบบไหน น้ำตาลเข้ม ดำสนิท เหนียว หรือเหลวเป็นน้ำ
- มีอาหารหรือยาอะไรที่เพิ่งเริ่มใช้ โดยเฉพาะธาตุเหล็ก ยาที่มีบิสมัท หรืออาหารเสริมต่าง ๆ
- มีอาการอื่นร่วมไหม เช่น ปวดท้อง อาเจียน หน้ามืด อ่อนแรง หรือมีเลือดให้เห็น
- การกินน้ำและปัสสาวะเปลี่ยนไปหรือไม่ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่ถ่ายหลายครั้ง
ไม่ควรหยุดยาประจำหรือยาที่แพทย์สั่งเองเพียงเพราะเห็นอุจจาระเปลี่ยนสี ควรแจ้งรายชื่อยาและอาหารเสริมที่ใช้อยู่ให้แพทย์ทราบแทน หากอาการทำให้ต้องเข้าห้องน้ำบ่อยจนเริ่มดูแลตัวเองลำบาก สามารถดูแนวทางเรื่อง ท้องเสียบ่อย เข้าห้องน้ำไม่ทัน ดูแลอย่างไร เพิ่มเติมได้
ถ่ายบ่อยจนเข้าห้องน้ำไม่ทัน ดูแลความสะอาดอย่างไร?
ช่วงที่ถ่ายบ่อย ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยพักฟื้น หรือผู้ที่เคลื่อนไหวไม่สะดวกอาจไปห้องน้ำไม่ทันได้ การใช้ ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ จึงช่วยรองรับสิ่งขับถ่ายและทำให้ผู้ดูแลจัดการความสะอาดได้ง่ายขึ้น แต่ต้องแยกให้ออกว่าเป็นเพียงตัวช่วยด้านสุขอนามัย ไม่ได้ใช้รักษาสาเหตุของการถ่ายเหลวสีดำ
ถ้ามีอุจจาระ ควรเปลี่ยนและทำความสะอาดโดยเร็ว ไม่ควรปล่อยให้ผิวสัมผัสอุจจาระเป็นเวลานาน จากนั้นซับผิวให้แห้งก่อนใส่ชิ้นใหม่ และเลือกขนาดที่พอดีเพื่อลดการเลอะออกด้านข้าง สำหรับคนที่ยังเดินและเปลี่ยนเองได้ แบบกางเกง มักใช้งานสะดวก ส่วนผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้ที่ต้องมีคนช่วยเปลี่ยน แบบเทป สามารถเปิดเปลี่ยนและทำความสะอาดได้ง่ายกว่า ซึ่งสอดคล้องกับประเภทสินค้าที่ AGEWell มีให้เลือกอยู่ในปัจจุบัน
หากต้องดูแลผู้ที่มีปัญหาอุจจาระเล็ดหรือเข้าห้องน้ำไม่ทัน สามารถอ่านเพิ่มเติมว่า ผ้าอ้อมผู้ใหญ่รองรับอุจจาระได้อย่างไร โดย AGEWell แนะนำให้เปลี่ยนหลังมีอุจจาระและเลือกประเภทให้เหมาะกับลักษณะผู้ใช้
สำหรับผู้ที่ต้องใช้เป็นประจำ AGEWell Thailand มี ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ AGEWell ทั้งแพมเพิสผู้ใหญ่แบบกางเกงและแบบเทป ให้เลือกตามการเคลื่อนไหวและสรีระของผู้ใช้ การเลือกให้เหมาะจะช่วยให้ดูแลความสะอาดได้สะดวกขึ้นในช่วงที่มีปัญหาการขับถ่าย โดยเฉพาะวันที่ต้องเปลี่ยนบ่อยกว่าปกติ
บริษัท เอจเวลล์ ลิฟวิ่ง จำกัด (ประเทศไทย)
AGEWELL LIVING (THAILAND)
AGEwell thailand (เอจเวลล์ ประเทศไทย)
ผู้เชี่ยวชาญด้าน ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ ที่ออกแบบเพื่อความสบายและการดูแลผู้สูงวัยอย่างมั่นใจ
98/31 ซอย 01 กาญจนาภิเษก 11/5 แขวงคันนายาว เขตคันนายาว กรุงเทพมหานคร
