สาระน่ารู้
ปัสสาวะเป็นเลือดในผู้สูงอายุ เกิดจากอะไร? อาการแบบไหนต้องรีบพบแพทย์
เม.ย.
เมื่อผู้สูงอายุเข้าห้องน้ำแล้วพบว่าปัสสาวะมีสีชมพู แดง หรือมีเลือดปนออกมา บางคนอาจคิดว่าเกิดจากการดื่มน้ำน้อยหรือเป็นผลจากยาที่รับประทานอยู่ แต่ความจริงแล้วอาการ ผู้สูงอายุปัสสาวะเป็นเลือด เกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ นิ่ว ต่อมลูกหมากโต ไปจนถึงความผิดปกติของไตหรือกระเพาะปัสสาวะ แม้ไม่มีอาการปวดหรือเห็นเลือดเพียงครั้งเดียวก็ควรได้รับการตรวจหาสาเหตุ โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวหรือใช้ยาหลายชนิดร่วมกัน
ปัสสาวะเป็นเลือดในผู้สูงอายุ มีลักษณะแบบไหนบ้าง?
อาการปัสสาวะเป็นเลือด หรือ Hematuria หมายถึงการพบเม็ดเลือดแดงในปัสสาวะ โดยบางคนสามารถมองเห็นความผิดปกติได้ทันที เช่น ปัสสาวะเป็นสีชมพู แดง หรือสีน้ำตาลคล้ายน้ำโคล่า ขณะที่บางรายปัสสาวะยังมีสีตามปกติ แต่พบเม็ดเลือดแดงจากการตรวจในห้องปฏิบัติการเท่านั้น
ตามข้อมูลของ National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) ภาวะนี้แบ่งออกเป็นสองลักษณะ ได้แก่
- เลือดปนปัสสาวะที่มองเห็นได้ ปัสสาวะเปลี่ยนเป็นสีชมพู แดง หรือน้ำตาล โดยไม่จำเป็นต้องมีเลือดออกปริมาณมาก
- เลือดปนปัสสาวะที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า ปัสสาวะอาจมีสีปกติ แต่พบเม็ดเลือดแดงจากการตรวจปัสสาวะ
อย่างไรก็ตาม ปัสสาวะสีแดงไม่ได้เกิดจากเลือดทุกครั้งเสมอไป อาหารบางชนิดก็มีผล เช่น บีทรูท และยาบางตัวสามารถเปลี่ยนสีปัสสาวะได้เช่นกัน หากไม่แน่ใจว่าสีแดงที่เห็นเป็นเลือดจริงหรือไม่ ควรให้แพทย์ตรวจยืนยัน เพราะไม่สามารถแยกสาเหตุได้จากการมองสีเพียงอย่างเดียว
ผู้สูงอายุปัสสาวะเป็นเลือด เกิดจากอะไร? สาเหตุที่ไม่ควรมองข้าม
สาเหตุของอาการ ผู้สูงอายุปัสสาวะเป็นเลือด นั้นมีเยอะมาก ทั้งหลากหลายแบบและค่อนข้างซับซ้อน เนื่องจากระบบทางเดินปัสสาวะประกอบด้วย ไต ท่อไต กระเพาะปัสสาวะ และท่อปัสสาวะ ซึ่งสาเหตุหลักที่พบได้บ่อยในวัยนี้ ได้แก่
- การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ (UTI): เป็นสาเหตุอันดับต้นๆ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่ดูแลสุขอนามัยได้ยากขึ้น หรือผู้ที่มีโรคประจำตัวอย่างเบาหวาน
- นิ่วในทางเดินปัสสาวะ: ก้อนนิ่วที่ตกค้างในไตหรือกระเพาะปัสสาวะสามารถสร้างบาดแผลให้กับผนังเยื่อบุ ส่งผลให้มีเลือดปนออกมากับปัสสาวะ
- ต่อมลูกหมากโต (BPH): ในผู้สูงอายุชาย ต่อมลูกหมากที่โตขึ้นจะไปเบียดท่อปัสสาวะ ทำให้ต้องออกแรงเบ่งบ่อยครั้งจนเส้นเลือดบริเวณนั้นแตก ควรระวังภาวะปัสสาวะคั่ง ใส่แพมเพิสแล้วฉี่ไม่ออก ความแตกต่างระหว่างปัสสาวะคั่งกับปัสสาวะออกน้อย
- เนื้องอกและมะเร็ง: ความเสี่ยงของมะเร็งกระเพาะปัสสาวะและมะเร็งไตจะเพิ่มสูงขึ้นตามอายุ โดยเฉพาะในกลุ่มที่มีประวัติสูบบุหรี่หรือสัมผัสสารเคมีมานาน
- ผลข้างเคียงจากยา: ผู้สูงอายุมักต้องรับประทานยาละลายลิ่มเลือด หรือยาต้านการแข็งตัวของเลือดเพื่อรักษาโรคหัวใจ ซึ่งยาเหล่านี้อาจทำให้เลือดออกได้ง่ายกว่าปกติ
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบเทป
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบกางเกง
แผ่นรองซับผู้ใหญ่
สัญญาณอันตรายจากผู้สูงอายุปัสสาวะเป็นเลือด แบบไหนควรรีบพบแพทย์ทันที
การที่เราสามารถจำแนกความรุนแรงของอาการได้ จะช่วยให้ผู้ดูแลตัดสินใจได้ว่าควรพาผู้สูงอายุไปพบแพทย์เร่งด่วนเพียงใด
อาการเบื้องต้นที่ต้องเฝ้าระวัง ปัสสาวะเปลี่ยนเป็นสีชมพูจางๆ หรือสีคล้ายน้ำล้างเนื้อ มีอาการปวดแสบขณะปัสสาวะ หรือสังเกตเห็นว่า ปัสสาวะกลิ่นแรง ผิดปกติ ซึ่งอาจสะท้อนถึงการหมักหมมของแบคทีเรีย
สัญญาณอันตราย (Urgent!):
- มีลิ่มเลือดปนออกมาเป็นก้อน ทำให้ปัสสาวะลำบากหรือปัสสาวะไม่ออก
- มีอาการปวดร้าวบริเวณสีข้าง หลัง หรือท้องน้อยอย่างรุนแรง (อาจเป็นอาการของนิ่ว)
- มีไข้สูง หนาวสั่น ร่วมกับอาการปัสสาวะขุ่นเข้ม
- เบื่ออาหาร น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ และมีภาวะซีดร่วมด้วย
ผู้สูงอายุที่ต้องการทำความเข้าใจเรื่อง การตรวจปัสสาวะสามารถบอกโรคอะไรได้บ้าง สามารถศึกษาข้อมูลเบื้องต้นก่อนเข้ารับการตรวจได้ โดยชนิดของการตรวจเพิ่มเติมจะขึ้นอยู่กับอาการ ประวัติสุขภาพ และการพิจารณาของแพทย์เป็นหลัก
ผู้สูงอายุปัสสาวะเป็นเลือด เสี่ยงโรคอะไรบ้าง? ตั้งแต่ติดเชื้อถึงมะเร็ง
อาการนี้ถือเป็นหนึ่งใน โรคที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ ที่แพทย์ให้ความสำคัญมาก เพราะอาจเชื่อมโยงไปสู่ภาวะสุขภาพที่รุนแรงได้อีก ดังนี้
- มะเร็งระบบทางเดินปัสสาวะ: มักมาด้วยอาการปัสสาวะเป็นเลือดโดยไม่มีอาการปวด (Painless Hematuria) ซึ่งเป็นอาการที่น่ากลัวที่สุดเพราะผู้ป่วยมักนิ่งนอนใจ
- โรคไตอักเสบและไตวาย: หากมีการอักเสบที่กรวยไต หรือระบบกรองของเสียในไตทำงานผิดปกติ เลือดจะหลุดรอดออกมาพร้อมกับโปรตีน
- ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด: หากปัสสาวะเป็นเลือดมีสาเหตุมาจากการติดเชื้อรุนแรงและไม่ได้รับการรักษา เชื้ออาจลุกลามเข้าสู่กระแสเลือดจนเป็นอันตรายถึงชีวิต
- ภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ: เช่น การสูญเสียเลือดสะสมจนเกิดภาวะโลหิตจาง ทำให้ผู้สูงอายุอ่อนเพลีย หน้ามืด และล้มได้ง่าย
วิธีดูแลผู้สูงอายุเมื่อมีอาการปัสสาวะเป็นเลือด ลดความเสี่ยงและดูแลอย่างถูกต้อง
การดูแลผู้สูงอายุที่มีอาการปัสสาวะผิดปกติ ต้องอาศัยความละเอียดอ่อนและการสังเกตที่ถี่ถ้วน
- ปรับพฤติกรรมการดื่มน้ำ สนับสนุนให้ดื่มน้ำสะอาดวันละ 6-8 แก้ว (หากไม่มีข้อห้ามจากโรคหัวใจหรือโรคไต) เพื่อช่วยชะล้างแบคทีเรียและลดความเข้มข้นของผลึกนิ่ว
- การรักษาความสะอาด เช็ดทำความสะอาดอวัยวะหลังขับถ่ายทุกครั้ง ไม่ว่าจะเป็นปัสสาวะหรืออุจจาระ เพื่อป้องกันการติดเชื้อย้อนกลับเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะ
- สังเกตระบบขับถ่ายทั้งหมด นอกจากการปัสสาวะ ควรสังเกตด้วยว่ามีอาการ ผู้สูงอายุถ่ายเป็นเลือด หรือ ผู้สูงอายุถ่ายเหลวบ่อย ร่วมด้วยหรือไม่ เพราะอาจบ่งบอกถึงความผิดปกติของระบบทางเดินอาหารหรือผลข้างเคียงจากยาที่ส่งผลกระทบเป็นวงกว้าง
- ห้ามซื้อยารับประทานเอง โดยเฉพาะยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs ที่อาจมีผลกระทบต่อไตและทำให้เลือดออกรุนแรงขึ้น
การเลือกผ้าอ้อมผู้ใหญ่สำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะปัสสาวะผิดปกติ ต้องดูอะไรบ้าง?
เมื่อระบบทางเดินปัสสาวะเริ่มมีปัญหา การเลือก ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ ที่มีคุณภาพจะช่วยลดภาระของผู้ดูแลและเพิ่มความสบายให้กับผู้สูงอายุได้มาก โดยควรพิจารณาจากเกณฑ์ดังนี้:
- เทคโนโลยีการดูดซับ: ควรเลือกแบบที่มีเจลซึมซับปริมาณมากและเก็บกักของเหลวไว้ด้านล่างได้ดี ไม่ไหลย้อนกลับมาสัมผัสผิว
- ความสมดุลของค่า pH: ผิวผู้สูงอายุมีความเป็นกรดอ่อนๆ ผ้าอ้อมที่ดีควรช่วยรักษาความสมดุลนี้เพื่อป้องกัน “ผื่นผ้าอ้อม”
- ขอบขาและยางยืด: ต้องมีความยืดหยุ่นสูงแต่กระชับ เพื่อป้องกันการรั่วซึมในขณะเคลื่อนไหวหรือนอนตะแคง
- ความบางเบาแต่ซึมซับดี: เพื่อให้ผู้สูงอายุไม่รู้สึกอึดอัดหรือสูญเสียความมั่นใจเมื่อต้องสวมใส่ร่วมกับเสื้อผ้าปกติ
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ Agewell ตัวช่วยให้แห้งสบาย ใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจในทุกวัน
การดูแลผู้สูงอายุไม่ควรจำกัดแค่เรื่องสุขภาพ แต่ควรครอบคลุมถึง “คุณภาพชีวิต” ในทุกช่วงเวลา Agewell จึงออกแบบผลิตภัณฑ์มาเพื่อตอบโจทย์การใช้งานจริง ด้วยแผ่นซึมซับที่แห้งไว ช่วยลดความอับชื้น และทำให้รู้สึกสบายตัวตลอดวัน ไม่ว่าจะอยู่บ้านหรือออกไปทำกิจกรรมนอกบ้าน
สิ่งสำคัญไม่ใช่แค่รองรับการขับถ่ายได้ แต่คือ การที่ทำให้คนที่ใช้งานยังสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้เหมือนเดิม AGEWell จึงได้ออกแบบผ้าอ้อมแบบกางเกงที่สวมใส่ได้ง่าย เคลื่อนไหวสะดวก กระชับพอดีตัว หมดกังวลเรื่องรั่วซึมไปได้เลย ไม่ว่าจะเป็นวันสบาย ๆ ในบ้าน เดินทางไกล รอคิวนาน ๆ หรือแม้แต่การใส่ผ้าอ้อมไปคอนเสิร์ต หรือทำกิจกรรมต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น งานอีเวนต์ หรือทริปท่องเที่ยว Agewell ก็ช่วยให้ทุกช่วงเวลาเป็นเรื่องง่ายขึ้น ใช้ชีวิตได้เหมือนเดิม อย่างมั่นใจ
บริษัท เอจเวลล์ ลิฟวิ่ง จำกัด (ประเทศไทย)
AGEWELL LIVING (THAILAND)
AGEwell thailand (เอจเวลล์ ประเทศไทย)
ผู้เชี่ยวชาญด้าน ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ ที่ออกแบบเพื่อความสบายและการดูแลผู้สูงวัยอย่างมั่นใจ
98/31 ซอย 01 กาญจนาภิเษก 11/5 แขวงคันนายาว เขตคันนายาว กรุงเทพมหานคร
