สาระน่ารู้
ถ่ายเหลวมีเลือดปนเกิดจากอะไร ต่างจากถ่ายปกติไหม และแบบไหนที่ควรรีบไปพบแพทย์
ก.ย.
การถ่ายเหลวเป็นอาการที่พบได้บ่อย แต่ถ้าวันหนึ่งสังเกตเห็นเลือดออกมาพร้อมอุจจาระขณะขับถ่าย ไม่ว่าจะเป็นเลือดแดงสด เลือดผสมอยู่ในเนื้ออุจจาระ หรือมีมูกเลือดร่วมด้วย ก็ไม่ควรมองว่าเป็นท้องเสียธรรมดา เพราะอาการ ถ่ายเหลวมีเลือดปน อาจเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อ การอักเสบ หรือมีเลือดออกจากทางเดินอาหาร โดยเฉพาะคนที่มีปัญหา ถ่ายบ่อย ปวดบิดท้อง หรือรู้สึกเริ่มอ่อนเพลียร่วมด้วย ควรได้รับการประเมินจากแพทย์โดยเร็ว
ถ่ายเหลวมีเลือดปน ต่างจากท้องเสียทั่วไปอย่างไร?
ท้องเสียทั่วไปมักมีลักษณะเป็น อุจจาระนิ่ม เหลว หรือถ่ายเป็นน้ำ และถ่ายบ่อยกว่าปกติ บางคนมีอาการปวดบิดก่อนเข้าห้องน้ำ แต่หากมีเลือดปนออกมาด้วย หมายความว่าอาจมีความผิดปกติเกิดขึ้นในทางเดินอาหารหรือบริเวณทวารหนัก ซึ่งต้องตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม
สิ่งที่ควรสังเกตคือ เลือดออกมาลักษณะไหน เพราะ อุจจาระเหลวมีเลือดปน อาจแตกต่างจากเลือดที่หยดออกมาหลังถ่ายหรือเลือดติดกระดาษชำระ โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่มีปัญหาการขับถ่ายอยู่แล้ว หากพบว่ามีเลือดออกมาร่วมด้วย ควรพิจารณาทั้งเรื่อง ผู้สูงอายุถ่ายเป็นเลือด และอาการท้องเสียที่เกิดขึ้นพร้อมกัน ไม่ควรรีบด่วนสรุปว่าเป็นริดสีดวง ถึงเลือดจะออกมาไม่เยอะ แต่ถ้าเลือดมีการผสมอยู่ในอุจจาระเหลวจริงก็ควรติดต่อแพทย์โดยเร็ว เพราะการติดเชื้อและการอักเสบบางชนิดอาจมีอาการเริ่มต้นไม่รุนแรง ก่อนที่ผู้ป่วยจะถ่ายบ่อยหรือเสียเลือดมากขึ้น
ถ่ายเหลวมีเลือดปน เกิดจากอะไรได้บ้าง?
อาการนี้เกิดได้จากหลายสาเหตุ ไม่ใช่ทุกคนที่มีเลือดออกแล้วจะเป็นโรคเดียวกัน แพทย์จึงต้องดูทั้งลักษณะอุจจาระ ระยะเวลาที่เป็น อาการปวดท้อง และประวัติสุขภาพประกอบกัน
1. การติดเชื้อในลำไส้
หากเริ่มจากท้องเสีย ปวดบิด หรือมีไข้ แล้วตามมาด้วยเลือดหรือมูกเลือด อาจเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อในลำไส้ เช่น Shigella, Campylobacter หรือ E. coli บางสายพันธุ์ ซึ่งสามารถทำให้เยื่อบุลำไส้อักเสบจนมีเลือดปนออกมากับอุจจาระได้
สำหรับบางคนอาจเริ่มจากการ ถ่ายเหลวเป็นน้ำ ก่อน แล้วจึงสังเกตเห็นเลือดในครั้งต่อ ๆ มา หากมีอาการลักษณะนี้ไม่ควรซื้อยาหยุดถ่ายหรือยาปฏิชีวนะรับประทานเอง เพราะการติดเชื้อแต่ละชนิดใช้แนวทางรักษาไม่เหมือนกัน
2. ลำไส้อักเสบเรื้อรัง
โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง เช่น Ulcerative Colitis และ Crohn’s Disease อาจทำให้ถ่ายเหลว ปวดท้อง และมีเลือดหรือมูกปนออกมาได้ บางคนมีอาการเป็น ๆ หาย ๆ หลายสัปดาห์ร่วมกับน้ำหนักลดหรืออ่อนเพลีย
3. ริดสีดวงทวารหรือแผลปริที่ทวารหนัก
ริดสีดวงทวารและแผลปริบริเวณทวารหนักอาจทำให้เห็นเลือดแดงสดหลังขับถ่ายได้ โดยมักพบเลือดบนกระดาษชำระ หยดลงโถ หรืออยู่บริเวณผิวอุจจาระ บางรายรู้สึกเจ็บหรือแสบขณะถ่ายร่วมด้วย
4. เลือดไปเลี้ยงลำไส้ใหญ่ลดลง
ภาวะนี้พบได้ในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคเกี่ยวกับหลอดเลือดหรือโรคประจำตัวบางชนิด เมื่อเลือดไปเลี้ยงลำไส้ใหญ่ไม่เพียงพอ อาจเกิดอาการปวดท้องกะทันหันและถ่ายเป็นเลือดตามมาได้
สำหรับบ้านที่มี ผู้สูงอายุถ่ายเหลวบ่อย อยู่ก่อนแล้ว หากเริ่มมีเลือดปนร่วมกับปวดท้องหรืออ่อนเพลียผิดปกติ ควรให้ความสำคัญกับอาการที่เปลี่ยนไป ไม่ควรมองว่าเป็นการท้องเสียแบบเดิมที่เคยเป็น
ถ่ายเหลวมีมูกเลือด เลือดแดงสด หรือสีคล้ำ ต่างกันอย่างไร?
เลือดที่ออกมากับอุจจาระไม่ได้มีลักษณะเหมือนกันทุกครั้ง การสังเกตสีและลักษณะช่วยให้เล่าอาการกับแพทย์ได้ชัดขึ้น แต่ไม่สามารถใช้ระบุตำแหน่งเลือดออกหรือวินิจฉัยโรคได้แน่นอนด้วยตัวเอง
| ลักษณะที่พบ | สิ่งที่ควรสังเกต |
| ถ่ายเหลวเป็นเลือดสด | อาจมีเลือดออกจากลำไส้ส่วนล่างหรือบริเวณทวารหนัก |
| ถ่ายเหลวมีมูกเลือด | อาจเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อหรือการอักเสบของลำไส้ โดยเฉพาะเมื่อปวดบิดหรือมีไข้ |
| อุจจาระเหลวมีเลือดสีแดงคล้ำ | อาจมีเลือดผสมอยู่ในอุจจาระ ต้องตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม |
| เลือดหยดหลังถ่ายหรือติดกระดาษชำระ | อาจเกี่ยวกับริดสีดวงหรือแผลบริเวณทวารหนัก แต่ยังต้องพิจารณาอาการอื่นร่วมด้วย |
| อุจจาระดำเหนียวคล้ายยางมะตอย | อาจสัมพันธ์กับเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนบน |
คนที่มีอาการ ถ่ายเหลวมีมูกเลือด จะสังเกตได้หากเห็นมูกเหนียวปนมากับอุจจาระ บางครั้งปวดเบ่งหรือรู้สึกอยากถ่ายซ้ำทั้งที่เพิ่งเข้าห้องน้ำไปแล้ว หากมีไข้หรือปวดบิดร่วมด้วยควรรีบรับการตรวจ เพราะอาจเกี่ยวข้องกับการอักเสบของลำไส้
ส่วนอุจจาระที่เปลี่ยนเป็นดำสนิทและเหนียวคล้ายยางมะตอย ต้องแยกจากเลือดแดงสดที่มองเห็นได้ โดยลักษณะเป็น ถ่ายเหลวสีดำ อาจเกิดจากอาหารหรือยาบางชนิด แต่ก็อาจเป็นสัญญาณของเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนบนเช่นกัน
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบเทป
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบกางเกง
แผ่นรองซับผู้ใหญ่
ถ่ายเหลวมีเลือดปนแบบไหน ควรรีบไปพบแพทย์?
หากพบเลือดปนในอุจจาระเหลว ควรติดต่อแพทย์โดยเร็วแม้เลือดจะมีปริมาณน้อย โดยเฉพาะผู้สูงอายุและผู้ที่มีโรคประจำตัว ส่วนอาการต่อไปนี้ควรไปโรงพยาบาลทันที ไม่ควรรอดูว่าเลือดจะหยุดเองหรือไม่
- ถ่ายเป็นเลือดปริมาณมาก มีลิ่มเลือด หรือเลือดออกต่อเนื่อง
- ปวดท้องรุนแรงหรือปวดท้องกะทันหัน
- มีไข้สูง หนาวสั่น หรืออ่อนเพลียมากผิดปกติ
- หน้ามืด ใจสั่น ตัวเย็น หรือรู้สึกจะเป็นลม
- ปากแห้ง กระหายน้ำมาก และปัสสาวะน้อยลง
- อาเจียนบ่อยจนดื่มน้ำไม่ได้
- อุจจาระดำเหนียวคล้ายยางมะตอย
- ผู้สูงอายุมีอาการซึมหรือสับสนผิดปกติ
เมื่อมีเลือดออกพร้อมท้องเสีย ร่างกายอาจสูญเสียทั้งเลือด น้ำ และเกลือแร่ หากปล่อยไว้จนเกิดภาวะขาดน้ำรุนแรงอาจเป็นอันตรายได้ โดยเฉพาะคนที่มีอายุมากกว่า 65 ปีหรือมีภูมิคุ้มกันต่ำ
ข้อควรระวัง: ไม่ควรซื้อยาแก้ท้องเสียกลุ่มหยุดการเคลื่อนไหวของลำไส้ เช่น Loperamide มารับประทานเองเมื่อถ่ายเป็นเลือด เพราะหากเกิดจากการติดเชื้อบางชนิดอาจทำให้อาการแย่ลงได้ รวมถึงไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์
ระหว่างรอพบแพทย์ ดูแลอย่างไร โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่ใส่แพมเพิส?
หากผู้ป่วยยังรู้สึกตัวดีและดื่มน้ำได้ ควรให้จิบน้ำหรือสารละลายเกลือแร่สำหรับท้องเสีย (ORS) เพื่อทดแทนน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไป โดยผู้ที่มีโรคไต โรคหัวใจ หรือมีข้อจำกัดเรื่องการดื่มน้ำควรปรึกษาแพทย์เรื่องปริมาณที่เหมาะสม ระหว่างนี้ให้จดจำนวนครั้งที่ถ่ายและสังเกตปริมาณเลือด สีอุจจาระ รวมถึงอาการปวดท้องเพื่อแจ้งแพทย์ โดยไม่ชะลอการไปโรงพยาบาลเพื่อเก็บข้อมูล
สำหรับคนที่มีปัญหา ท้องเสียบ่อยจนเข้าห้องน้ำไม่ทัน การเตรียมเสื้อผ้า ผ้าอ้อมสำรอง และอุปกรณ์ทำความสะอาดไว้ใกล้ตัวจะช่วยให้จัดการระหว่างรอพบแพทย์ได้สะดวกขึ้น โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่เคลื่อนไหวลำบากหรือผู้ป่วยติดเตียงซึ่งอาจไม่สามารถแจ้งผู้ดูแลได้ทันทุกครั้งที่มีการขับถ่าย
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่สามารถรองรับอุจจาระระหว่างการดูแลได้ แต่เมื่อถ่ายแล้วควรเปลี่ยนทันที ไม่ควรรอจนผ้าอ้อมเต็มหรือเปียกมาก เพราะอุจจาระที่สัมผัสผิวเป็นเวลานานอาจทำให้เกิดการระคายเคือง ผู้ดูแลสามารถนำวิธี เปลี่ยนผ้าอ้อมหลังอุจจาระ มาปรับใช้เพื่อช่วยดูแลความสะอาดของผู้ป่วยได้
สำหรับผู้ที่ต้องใช้ผ้าอ้อมระหว่างพักฟื้น แพมเพิสผู้ใหญ่ AGEWell มีทั้งแบบกางเกงสำหรับผู้ที่ยังเดินและเปลี่ยนเองได้ และแบบเทปสำหรับผู้ที่ต้องมีคนช่วยดูแล หากเป็นผู้ป่วยติดเตียงอาจใช้แผ่นรองซับปูเสริมระหว่างเปลี่ยนผ้าอ้อมเพื่อช่วยลดการเปรอะเปื้อนของที่นอน โดยเลือกผลิตภัณฑ์ให้เหมาะกับสภาพร่างกายและความสะดวกของผู้ดูแล
สิ่งสำคัญคือผ้าอ้อมช่วยรองรับการขับถ่ายและดูแลความสะอาดเท่านั้น ไม่ได้รักษาอาการถ่ายเหลวหรือหยุดเลือดออกในทางเดินอาหาร หากพบว่า ถ่ายเหลวมีเลือดปน ไม่ว่าจะเป็นเลือดสดหรือมูกเลือด ควรให้แพทย์ประเมินสาเหตุ โดยเฉพาะเมื่อมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย
บริษัท เอจเวลล์ ลิฟวิ่ง จำกัด (ประเทศไทย)
AGEWELL LIVING (THAILAND)
AGEwell thailand (เอจเวลล์ ประเทศไทย)
ผู้เชี่ยวชาญด้าน ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ ที่ออกแบบเพื่อความสบายและการดูแลผู้สูงวัยอย่างมั่นใจ
98/31 ซอย 01 กาญจนาภิเษก 11/5 แขวงคันนายาว เขตคันนายาว กรุงเทพมหานคร
