สาระน่ารู้
อย่ามองข้าม! ใส่แพมเพิสแล้วฉี่ไม่ออก เกิดจากอะไร และอาการแบบไหนที่ต้องระวัง
ก.ย.
เวลาเปลี่ยนแพมเพิสแล้วพบว่าแพมเพิสยังแห้งอยู่ ทั้งที่ผ่านมาหลายชั่วโมง คนดูแลอาจสงสัยว่า เกิดจากแพมเพิสหรือผู้สูงอายุแค่ดื่มน้ำน้อยเกินไป แต่จริง ๆ แล้วอาการ ใส่แพมเพิสแล้วฉี่ไม่ออก ต้องแยกให้ออกก่อนว่าเป็นปัสสาวะคั่งอยู่ในกระเพาะปัสสาวะ หรือร่างกายสร้างปัสสาวะออกมาน้อยลง เพราะสาเหตุและระดับความเร่งด่วนต่างกัน โดยเฉพาะถ้าปวดปัสสาวะมาก ท้องน้อยตึง แต่ปัสสาวะไม่ออกเลย ถือเป็นอาการที่ไม่ควรรอดูเองที่บ้าน
ใส่แพมเพิสแล้วฉี่ไม่ออก เกี่ยวกับแพมเพิสโดยตรงหรือไม่?
โดยทั่วไป การใส่แพมเพิสไม่ได้เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้ปัสสาวะไม่ออก เพราะตัวผ้าอ้อมผู้ใหญ่มีหน้าที่รองรับปัสสาวะหรืออุจจาระที่ขับออกมาแล้ว ดังนั้นหากแพมเพิสแห้งผิดปกติ สิ่งที่ควรตรวจต่อไม่ใช่เพียงว่าแพมเพิสดูดซึมได้หรือไม่ แต่ต้องดูว่าผู้ใช้ปัสสาวะครั้งล่าสุดเมื่อใด ดื่มน้ำเพียงพอหรือไม่ และมีอาการปวดหรือแน่นท้องน้อยร่วมด้วยหรือเปล่า
จุดที่ทำให้สับสนได้คือ ผู้ที่มีภาวะปัสสาวะคั่งบางรายไม่ได้หยุดปัสสาวะทั้งหมด แต่ยังมีปัสสาวะออกทีละน้อย ปัสสาวะกะปริดกะปรอย หรือมีปัสสาวะเล็ดออกมาเอง ทั้งที่ภายในกระเพาะปัสสาวะยังมีปัสสาวะเหลืออยู่มาก ภาวะแบบนี้จึงอาจดูคล้ายกับ กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ในผู้สูงอายุ ทั้งที่จริงอาจมีปัญหาเรื่องการระบายปัสสาวะออกไม่หมดร่วมด้วย
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบเทป
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบกางเกง
แผ่นรองซับผู้ใหญ่
ฉี่ไม่ออกเกิดจากอะไรได้บ้าง โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ?
ภาวะปัสสาวะคั่ง เกิดได้เมื่อทางออกของปัสสาวะถูกอุดกั้น หรือกระเพาะปัสสาวะบีบตัวได้ไม่ดีพอ สาเหตุจึงมีได้หลายแบบและไม่ได้เกิดเฉพาะในผู้ชายเท่านั้น ต่อมลูกหมากโต เป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญในผู้ชายสูงอายุ เพราะต่อมลูกหมากอยู่รอบท่อปัสสาวะ เมื่อมีขนาดใหญ่ขึ้นอาจกดท่อปัสสาวะจนปัสสาวะออกยาก ต้องเบ่ง ปัสสาวะไม่พุ่ง รู้สึกปัสสาวะไม่สุด และในบางรายอาจพัฒนาไปจนปัสสาวะไม่ออกได้ ข้อมูลจาก คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ระบุว่าความผิดปกติด้านการปัสสาวะเป็นอาการที่พบได้ในผู้ป่วยต่อมลูกหมากโต
นอกจากนี้ยังมีสาเหตุอื่นที่พบได้
- ท่อปัสสาวะหรือคอกระเพาะปัสสาวะตีบ
- นิ่วหรือก้อนบางชนิดอุดกั้นทางเดินปัสสาวะ
- ท้องผูกรุนแรงจนก้อนอุจจาระกดบริเวณทางเดินปัสสาวะ
- การติดเชื้อหรือการอักเสบของระบบทางเดินปัสสาวะและต่อมลูกหมาก
- โรคที่กระทบระบบประสาท เช่น เบาหวาน โรคพาร์กินสัน โรคหลอดเลือดสมอง หรือการบาดเจ็บของไขสันหลัง
- กล้ามเนื้อกระเพาะปัสสาวะบีบตัวได้ไม่ดี โดยเฉพาะเมื่ออายุมากขึ้น
- ผลจากยาบางกลุ่ม เช่น ยาแก้แพ้ ยาลดน้ำมูก ยาที่มีฤทธิ์ต้านโคลิเนอร์จิก ยาบางชนิดทางจิตเวช และยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยด์
ในผู้สูงอายุจึงควรดูรายการยาที่ใช้อยู่ด้วย เพราะยาที่เคยรับประทานได้ตามปกติอาจมีผลต่อการปัสสาวะได้ โดยเฉพาะเมื่อมีต่อมลูกหมากโตหรือโรคประจำตัวร่วมอยู่แล้ว
แพมเพิสแห้ง อาจไม่ใช่ปัสสาวะคั่งเสมอไป
อีกกรณีที่ต้องแยกออกจากกันคือ ผู้ใช้ไม่ได้มีปัสสาวะเต็มกระเพาะปัสสาวะแต่ขับออกไม่ได้ ทว่าร่างกาย สร้างปัสสาวะออกมาน้อยลงจริง ๆ
ตัวอย่างเช่น ผู้สูงอายุที่ดื่มน้ำน้อย มีไข้ ท้องเสีย อาเจียน หรือสูญเสียน้ำมาก อาจมีปริมาณปัสสาวะลดลง เมื่อใช้แพมเพิสจึงเห็นว่าเปียกน้อยกว่าปกติหรือแห้งเป็นเวลานาน นอกจากนี้ปัสสาวะที่ลดลงผิดปกติก็อาจพบได้ในภาวะที่การทำงานของไตมีปัญหา โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ระบุว่า ปัสสาวะออกน้อยลงเป็นหนึ่งในความผิดปกติที่สามารถพบร่วมกับปัญหาการทำงานของไตได้
จึงต้องดูอาการประกอบ ไม่ใช่อาศัยความแห้งของแพมเพิสเพียงอย่างเดียว ถ้าผู้ใช้ไม่ปวดปัสสาวะ แต่ดื่มน้ำน้อยมาก มีอาเจียน ท้องเสีย ไข้ ปากแห้ง อ่อนเพลีย หรือปัสสาวะสีเข้มขึ้น ควรคิดถึงภาวะขาดน้ำหรือปัสสาวะที่ลดลงด้วย
อาการแบบไหนของปัสสาวะไม่ออกที่ไม่ควรรอดู?
อาการบางอาจไม่แสดงออกมาชัดเจน อาการจะค่อย ๆ เกิดขึ้นมากับ ผู้ป่วยอาจยังปัสสาวะได้แต่ไม่สุด ขณะที่ภาวะปัสสาวะคั่งเฉียบพลันสามารถเกิดขึ้นรวดเร็วและต้องได้รับการรักษาโดยเร็ว
ควรไปสถานพยาบาลทันทีหากเจออาการ
- ปวดปัสสาวะมากแต่ปัสสาวะไม่ออกเลย
- ปวดหรือแน่นบริเวณท้องน้อยมากขึ้น
- ท้องน้อยโป่งหรือตึงผิดปกติ
- ปัสสาวะได้เพียงเล็กน้อยทั้งที่รู้สึกปวดมาก
- มีไข้ หนาวสั่น หรือปัสสาวะแสบขัดร่วมด้วย
- ปัสสาวะมีเลือด
- มีอาการซึม สับสน หรืออ่อนเพลียผิดปกติ
- ปัสสาวะลดลงมากร่วมกับอาเจียน ท้องเสีย ขาดน้ำ หรืออาการบวม
โดยเฉพาะกรณีที่ ปัสสาวะไม่ออกเลยและมีอาการปวดท้องน้อยรุนแรง NIDDK ระบุว่าเป็นภาวะปัสสาวะคั่งเฉียบพลันที่ต้องได้รับการดูแลทางการแพทย์ทันที แพทย์อาจต้องตรวจว่ามีปัสสาวะค้างในกระเพาะปัสสาวะมากเพียงใด และในบางกรณีจำเป็นต้องใช้สายสวนเพื่อระบายปัสสาวะก่อนรักษาสาเหตุต่อไป
ถ้าใส่แพมเพิสอยู่ ผู้ดูแลควรสังเกตการปัสสาวะอย่างไร?
สำหรับผู้สูงอายุ ผู้ป่วยติดเตียง หรือคนที่บอกอาการได้ไม่ชัด การดูแพมเพิสเป็นอีกวิธีหนึ่งที่ช่วยติดตามการขับถ่ายได้ แต่ไม่ควรรอดูเพียงว่าแพมเพิสจะเต็มเมื่อไหร่ ลองจำช่วงเวลาที่เปลี่ยนครั้งล่าสุด สังเกตว่ามีปัสสาวะออกหรือไม่ และเทียบกับพฤติกรรมปกติของผู้ใช้แต่ละคน
หากแพมเพิสแห้งนานผิดปกติ ควรเช็กว่าดื่มน้ำไปมากน้อยแค่ไหน มีปวดหรือแน่นท้องน้อยหรือไม่ ปัสสาวะครั้งล่าสุดเมื่อใด มีท้องผูกหรือเพิ่งเริ่มยาตัวใหม่หรือไม่ หากยังมีปัสสาวะออกแต่ปริมาณน้อยลง ก็ควรสังเกตสี กลิ่น และอาการอื่นร่วมกัน ส่วนผู้ที่มีปัสสาวะเล็ดหรือปัสสาวะออกแล้ว ควรเปลี่ยนผ้าอ้อมตามความเปียกชื้นและสภาพผิวมากกว่ายึดเวลาอย่างเดียว ซึ่ง AGEWell มีรายละเอียดเรื่อง แพมเพิสผู้ใหญ่ควรเปลี่ยนทุกกี่ชั่วโมง ไว้สำหรับผู้ดูแลโดยเฉพาะ
สำหรับผู้ที่จำเป็นต้องใช้ผ้าอ้อมเป็นประจำ สามารถเลือก ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ AGEWell ให้เหมาะกับการเคลื่อนไหวและรูปแบบการดูแลได้ ทั้งแบบกางเกงสำหรับผู้ที่ยังช่วยเหลือตัวเองได้ และแบบเทปสำหรับผู้ที่ต้องมีผู้ดูแลช่วยเปลี่ยน แต่สิ่งสำคัญคือต้องเข้าใจว่าผ้าอ้อมเป็นตัวช่วยรองรับการขับถ่ายและช่วยสังเกตความเปลี่ยนแปลงเท่านั้น หาก ใส่แพมเพิสแล้วฉี่ไม่ออก หรือแพมเพิสแห้งผิดจากปกติพร้อมมีอาการผิดปกติ ไม่ควรแก้ด้วยการเปลี่ยนรุ่นหรือเพิ่มการซึมซับ แต่ควรหาสาเหตุของการปัสสาวะที่เปลี่ยนไปก่อนครับ.
บริษัท เอจเวลล์ ลิฟวิ่ง จำกัด (ประเทศไทย)
AGEWELL LIVING (THAILAND)
AGEwell thailand (เอจเวลล์ ประเทศไทย)
ผู้เชี่ยวชาญด้าน ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ ที่ออกแบบเพื่อความสบายและการดูแลผู้สูงวัยอย่างมั่นใจ
98/31 ซอย 01 กาญจนาภิเษก 11/5 แขวงคันนายาว เขตคันนายาว กรุงเทพมหานคร
